Litera w przestrzeni publicznej

Kodeks z Gortyny – zapis prawa karnego i cywilnego miasta Gortyna na Krecie, wykuty prawdopodobnie pod koniec VI wieku p.n.e. na kamiennych ścianach buleuteriona. Kodeks ten zawierał 12 kolumn, a każda kolumna zawierała po 52 linie.

Zapis jest wykonany w formie bustrofedona, tzn. w kolejnych wierszach tekstu na przemian od prawej do lewej, i od lewej do prawej strony przypominający sposób uprawy ziemi przez wieśniaków za pomocą wołów – „tak, jak wół orze”.

Aktualnie eksponowany w odeonie na terenie starożytnej Gortyny. [1]

 


Inskrypcje upamiętniające ważne wydarzenia – Kolumna Trajana

Tablica z kolumny Trajana na Forum Romanum jest wzorcem proporcji litery klasycznej.

Kolumna Trajana została wzniesiona w 113 roku n.e. w Rzymie na Forum Trajana dla upamiętnienia zwycięstwa nad Dakami.

Tłumaczenie inskrypcji [źródło]

Senat i Lud Rzymski [oddają lub dedykują] cesarzowi, synowi Nerwy, Nerva Traianus Augustus Germanicus Dacicus, pontifex maximus, w 17 rok sprawowania trybunatu, będący sześciokrotnie uznany imperatorem, 6 razy konsulem, pater patriae, aby okazać uwielbienie dla jego wiekich osiągnięć.


Kamień z Rosetty 

Płyta stanowiła element starego muru twierdzy,

Na kamieniu wyryty został tekst dwujęzyczny w trzech wersjach – po egipsku – pismem hieroglificznym i demotycznym oraz po grecku. W górnej części znajduje się 14 linijek z 1419 hieroglifami, w środkowej 32 linijki z zapisem demotycznym, w dolnej – 34 linijki zapisane pismem greckim.

Zabytek piśmiennictwa staroegipskiego, którego odkrycie miało przełomowe znaczenie dla odczytania egipskich hieroglifów.

Kamień znajduje się w zbiorach Muzeum Brytyjskiego w Londynie. [1]

http://traveltoeat.com/the-rosetta-stone-british-museum-london/

Hollywood

Punkt orientacyjny w Hollywood Hills, góry Santa Monica w Los Angeles, Kalifornia. Jest to biały, wysoki na 14 metrów i długi na 110 metrów napis „HOLLYWOOD”. Został zaprojektowany przez Thomasa Fiska Goffa, a postawiony w 1923 roku, jako reklama budowanego niedaleko osiedla mieszkaniowego „HOLLYWOODLAND” (i taki też był pierwotnie napis). [1]

 


Ormiański alfabet – J. Torosyan, 2005

Ormiański alfabet w formie wielkich, kamiennych liter. Instalacja dedykowana twórcy alfabetu ormiańskiego – Mesrop Mashtots.

W 2005 roku ormiański alfabet obchodził 1600 letnia rocznicę, umieszczono 39 wielkich wyciętych z kamienia rzeźb liter, w miejscu spoczynku twórcy alfabetu.

Alfabet używany do dziś, dodano jeszcze 3 litery.

http://www.atlasobscura.com/places/armenian-alphabet-monument

The House of Terror Museum, Budapeszt

http://www.theawl.com/2012/03/the-frightening-politics-of-hungarys-house-of-terror

 

http://farm4.static.flickr.com/3409/3622511282_b294d3005f.jpg

Identyfikacja New School of University Center w Nowym Jorku

Identyfikacja uczelni bazująca na typografii. Użyto kroju Irma Petera Bilaka; iluzje przestrzeni, im wyższe piętro tym grubsze litery, autor: Ruedi Baur

Intégral Ruedi Baur's Signage for The New School University Center from designboom on Vimeo.

Rekonstrukcja i rewitalizacja strefy pieszych w Chebie 2011

Historiogram – typograficzna, 400 metrowa oś czasu, w języku czeskim, niemieckim i angielskim około 200 wydarzeń z historii miasta. Napisy wycięto laserem w 2 metrowych metalowych płytach służących jednocześnie jako kratki ściekowe.

Projekt miał połączyć architekturę strefy dla pieszych  z chronioną strefą historyczną śródmieścia. Założeniem było zanegowanie linearności bulwaru.


Pomnik dla Radia Wolna Europa w Pradze LIBERTY / SVOBODA 

http://brandedenvironments.com/portfolio/

Wait for the Bus, Baltimore 

http://www.thisiscolossal.com/2014/08/wait-for-the-bus-inside-a-giant-typographic-sculpture-in-baltimore/

LOVE – rzeźba, Roberta Indiana

Indianapolis, Stany Zjednoczone, 1964

Projekt rzeźby Love powstał w 1964 jako bożonarodzeniowa pocztówka dla Muzeum Sztuki Współczesnej w Nowym Jorku. W 1970 po raz pierwszy wystawiono gotową, wykonaną ze stali, rzeźbę. Od 1975 stanowi ona stałą ekspozycję w Indianapolis Museum of Art. Charakterystyczny napis „love” z ustawioną pod kątem literą „o” stał się symbolem popkultury i był wielokrotnie reprodukowany i przetwarzany. Sama rzeźba doczekała się wielu reprodukcji, a nawet kilku wersji obcojęzycznych. W Galerii Vittorio Emanuele II w Mediolanie stoi rzeźba Amor, zaś w Ogrodzie Sztuki w jerozolimskim Muzeum Izraela eksponowane jest dzieło Ahava (hebr. אהבה).

  • symbol popkultury –  PopArtu
  • obiekt fascynacji hipisów
  • znaczenie – erotyczne, religijne, polityczne
  • wiele parodii – hate, lost, rage
  • znak graficzny Love jest chętnie wykorzystywany przez członków subkultury skaterów; gdy w 2002 władze miejskie zakazały jazdy na deskorolce w filadelfijskim Love Parku, protestujący skaterzy wykorzystali motyw znany z rzeźby Roberta Indiany podczas akcji protestacyjnych.
  • graficzne parodie napisu pojawiły się na okładkach płyt Rage Against the Machine (Renegades) i Oasis (singel Little by Little)
  • w 1973 w Stanach Zjednoczonych wydano znaczek pocztowy przedstawiający rzeźbę
  • okładka wydanej w 1970 powieści Ericha Segala Love Story odwoływała się do słynnego napisu
  • rzeźba doczekała się wielu reprodukcji, a nawet kilku wersji obcojęzycznych, np. w języku hebrajskim, chińskim, włoskim i hiszpańskim; w oryginale – w Indianapolis, USA.
  • Google w 2001 roku użyło w swoim logo w Walentynki. [1]


Jaume Plensa, hiszpański artysta (http://jaumeplensa.com)

Kilkumetrowe rzeźby postaci z wyciętych i sklejonych z sobą liter – np. Mirror, 2012, Texas

Jaume Plensa, Body of Knowledge, 2010

Jaume Plensa, Mirror, 2012

 

 

 

Escalier Monumentale – żeliwne litery na posadzce z tekstem ze Starego Testamentu, ze światłem pośrodku widocznym z daleka, 10 x 10 m, 1991; przed kościołem w Auch we Francji; więcej

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

50 metrowa „zasłona” ze stalowych liter z poezją Blake’a, Baudelaire’a, Goethego, Ginsberga, biegnie przez całą długość galerii w Yorshire Sculpture Park w UK

fot. Jonty Wilde

Stanisław Dróżdż – Między

Wizualnotekstowe dzieło o strukturze sieciowej, w którym odbiorca jest współtwórcą ale też składnikiem instalacji. Wyjście poezji z przestrzeni dwuwymiarowej.  „Między” to dzieło polskiego poety konkretnego Stanisława Dróżdża, powstałe w 1977 roku. Mocak, Kraków

http://staszow.com/2013/11/laur-jesieni-2013/

Instalacja hipertekstowa, Małgorzata Dawidek Gryglicka

Hipertekst w przestrzeni “Krótka historia przypadku”, Kraków, 2010

Tekst i linki – można wybrać jeden z trzech wątków.

http://www.ha.art.pl/fotorelacje/1090-wernisaz-hipertekstu-w-przestrzeni-krotka-historia-przypadku-malgorzaty-dawidek-gryglickiej-hawangarda.html

Caligraffiti, Niels Shoe Meulman

Połączenie kaligrafii z graffiti w przestrzeni publicznej w wielkiej skali.

źródło: http://www.slanted.de/eintrag/niels-shoe-meulman-painter

Gordon Young, Wielka Brytania

http://www.gordonyoung.net

Specjalizuje się w sztuce street artowej, często wykorzystując typografię.

Wykorzystuje literę w publicznej sztuce zaangażowanej społecznie z wykorzystaniem kontekstu miejsca – przekazanie treści społeczno-edukacyjno-historycznych w przestrzeni publicznej, angażując odbiorcę.

 

Comedy Carpet, Blackpool, UK, 2011

Hołd dla narodowego humoru, języka żartów w formie instalacji literniczej. Powierzchnia 2, 200 m2; promenada w Blackpool w UK. Instalacja prezentuje dowcipy i puenty lokalnych komików, którzy występowali tam na przestrzeni lat. Do wykonania instalacji przygotowano ponad 160 tysięcy liter. Zrealizowane w formie wycinków z gazet. Instalacja jest również sceną dla współczesnych artystów ulicznych.

Walk of Art, Yorkshire Sculpture Park, 2002

  • 110 metrowy chodnik, z nazwiskami darczyńców, prowadzący do nowopowstałego budynku w Yorkshire Sculpture Park

Cursing Stone & Reiver Pavement

Typograficzny las w Crawley Library

Road to the Isles, Szkocja, Auchterarder, 2004

Flock of Words – Morecambe, 2003

300 metrowy pasaż łączący stację kolejową z morzem.


Nagrobek w Szczecinie

Modernistyczny, będący dziełem nieznanego warsztatu niemieckiego z lat 20. XX w. Upamiętnia miejsce spoczynku żony kapitana Gertrudy Ziegenrűcker z domu Wechselmann.

Wykonany z betonu w technice odlewu. Nagrobek ma kształt prostokątnej płyty leżącej poziomo. Całą jej powierzchnię wypełnia majuskułowy napis rozmieszczony w trzech wersach i wykonany w głębokim reliefie: „GERTRUD/ZIEGEN-/RUECKER”.

http://www.cmentarze.szczecin.pl/Cmentarze/chapter_11985.asp?soid=29421B52D0124D03BD967BDF7273D42A

VAI COM DEUS, Portugalia – Lizbona, R2 Design

Teksty na ścianie kaplicy odwołujące się do wiary.

  

http://theexpertsagree.com/tag/environmental-design/

DOIS TEMPOS – R2 Design

Nagłówki z gazet (krój Neutra Slab) na ścianie, pokryte fotoluminescencyjną świecącą w nocy farbą.

http://theexpertsagree.com/tag/environmental-design/

NeSpoon – street art scrabble

Projekt Scrabble był odbiciem informacyjnej układanki, z jakiej tworzymy nasz obraz rzeczywistości. Litery na ceramicznych kostkach, w 8 miejscah w Krakowie.

Był też zachętą do samodzielnego poszukiwania i weryfikowania informacji na temat istotnych aspektów współczesności, takich jak GMO, globalna polityka zdrowotna, natura i przyczyny kryzysów finansowych, społeczna odpowiedzialność biznesu, globalne ocieplenie, spiskowe teorie władzy, etc. Projekt poświęcony był ośmiu traktującym o takiej tematyce filmom dokumentalnym, dostępnych w popularnym serwisie YouTube.

więcej

Scrabble on Behance


MURALE


Krzyżówka, Belgia


Krzyżówka, Lwów


Düsseldorf-Kiefernstraße


Mural Mayamural – Game Over, Kraków, proj. Aleksandra Toborowicz, 2012

Majańskie glify w formie gry tetris – na koniec świata. Malowidło naścienne inspirowane wykonaną przez Majów inskrypcją z Tortuguero (Meksyk, VII wiek). Tą, o której mówi się, że zapowiada koniec świata 21.12.2012. Mural przedstawia glify Majów w postaci gry Tetris, poszerzając interpretację słynnej inskrypcji o nowe znaczenie.

mayamural_2_2


Mural Typomural, Kraków, 2011

Literniczy mural powstał w efekcie warsztatów z typografii miejskiej. Przedstawia wielkoformatową biblioteczkę zapełnioną książkami, na której znajdują się ulubione tytuły artystów biorących udział w projekcie.
Uczestnicy warsztatów zaprojektowali typograficzne półki z książkami, których tytuły zapisane są różnymi krojami pisma. Tytuły zostały przeniesione na ścianę przy użyciu dowolnej techniki (litera szablonowa, narzędziowa, kolażowa, wycięta z papieru, namalowana, wykaligrafowana itp.). Przeniesione na ścianę grzbiety książek utworzyły wielkoformatowy kolaż typograficzny.
Mural powstał w ramach akcji Strefy Wolnego Czytania promującej czytelnictwo, we współpracy z Krakowskim Biurem Festiwalowym i Fundacją Sztuki Nowej Znaczy Się.
Mural wyróżniony w konkursie European Design Awards w kategorii Signs & Display w Helsinkach w 2012 roku („Finalist”).
Cykl murali społecznych zrealizowanych w Podgórzu w Krakowie, w tym Typomural (Ekomural, Typomural, Mayamural) został nominowany do nagrody w kategorii “Etyka” w konkursie „Projekt Roku – Polski Konkurs Graficzny” organizowany przez Stowarzyszenie Twórców Grafiki Użytkowej w 2012 roku.
Idea warsztatów i projektu: Aleksandra Toborowicz
Kuratorzy:: Aleksandra Toborowicz, Artur Wabik
Lokalizacja: Krakow, Podgórze, Zabłocie, ul. Traugutta 3a
typomural
typomural
MAKING OF: https://www.youtube.com/watch?v=2m4xlTYZZ58

Mural – ‘I’m Not a Real Artist’, Paryż, SpY

Użyto farby fotoluminescencyjnej.

http://www.cubebreaker.com/spy-im-not-a-real-artist-paris/

Mural Barcelona, Kraków, Bartolomeo Koczenasz

 


Jean Michel Basquiat – prekursor graffiti

 


Before I die – na ścianach wielu miast w wielu krajach


Instalacja AUSCHWITZWIELICZKA, Mirosław Bałka, Kraków, 2009

Przygotowana dla Festiwalu Sztuk Wizualnych w 2009 roku w Krakowie praca AUSCHWITZWIELICZKA jest pierwszą stałą pracą, którą artysta zrealizował w przestrzeni publicznej w Polsce.

Realizacja ta jest efektem osobistej refleksji i doświadczeń, również uważnej obserwacji zjawisk, które dzieją się we współczesnej kulturze. Jedno z nich znalazło swoje odzwierciedlenie w ogłoszeniu krakowskiego biura turystycznego: „W ciągu ośmiu godzin będą państwo mieli możliwość zwiedzenia obozów zagłady Auschwitz i Birkenau, a następnie – przepięknych kopalń soli w Wieliczce, zwiedzanie których dostarcza wspaniałej rozrywki„. Dla tych, którzy wybierają się na wycieczkę do Krakowa, Auschwitz i Wieliczka zdają zlewać się tu w jeden, naznaczający swoim piętnem, „ośmiogodzinny pomnik” współczesnej kultury – swoistą wędrówkę po jej „podziemiach”. [1]

 


Schody przy ulicy Tatrzańskiej w Podgórzu w Krakowie, z tekstami Szyborskiej, Marqueza – z tekstami literackimi, 2013, Fresh Zone

fot. Jan Ulicki

Projekt Type Matchmaking – stworzenie kroju łacińsko-arabskiego StoryLine (dual script) , który będzie można czytać zarówno przez Arabów jak i Europejczyków – w dwie strony. Powstała kilkunastometrowa instalacja w przestrzeni z tych liter.

typographic matchmaking in the city from Ans Kanen on Vimeo.
źródło / więcej

Ściana Pokoju – Mur la Paix

  • Paryż, Pola Marsowe, Clara Halter, 2000 rok
  • 32 kolumny, słowo „pokój” zapisane w 49 językach świata
  • Materiały: szkło, metal, drewno
  • Inspirowana ścianą płaczu z Jerozolimy

 

http://hollykehrt.com/#/travel/paris/amazing-paris/paris01

Bramy Pokoju w Hiroszimie, szerokość 90 metrów, wysokość 9 m, 2005

fot. EWL

http://gethiroshima.blogspot.com/2005/08/gates-of-peace.html

Wieża pokoju w Sankt Petersburgu 

Arch. J.M Wilmotte
http://wallforpeace.org/mur.html

 Stacja metra w Paryżu

Stacja Concorde, 1991, Françoise Schein

Tekst Deklaracji Prac Człowieka na ścianach stacji metra Concorde w Paryżu

ściany pokryte tysiącami białych ceramicznych kostek z niebieskimi literami; brak pomiędzy nimi znaków interpunkcyjnych.


Labirynt w ogrodzie, Marzahn Recreational Park, Berlin

Ogrody Świata – fragmenty Starego i Nowego Testamentu, w formie krużganko-labiryntu-płotu, nawiązującego do multikultorowego melanżu. Wzorowany na formie przyklasztornych krużganków. Na ścieżce odbijają się cienie liter, widoczne dzięki przeświecającemu światłu przez złotą, literniczą strukturę.

(więcej)


The Seven Seals, Kinwah Tsang

więcej


Instalacja liternicza „Gwar chmar”, Aleksandra Toborowicz, Kraków, 2011

Instalacja odwołuje się do zarejestrowanego ulicznego hałasu, gwaru, szumu informacyjnego, który towarzyszy człowiekowi w mieście atakując go ze wszystkich stron poprzez zasłyszane słowa i dźwięki o rozmaitym znaczeniu, dojrzane szyldy, reklamy i inne komunikaty wizualne, otrzymywane SMSy czy odbierane rozmowy telefoniczne i wiele innych – oddaje charakter gwaru miasta. Jest zatrzymanym na chwilę wycinkiem tego gwaru: tekstów, mowy werbalnej i niewerbalnej, poszarpanych myśli, słów wypowiadanych w pośpiechu, mowy potocznej, zapisem zbiorowego strumienia świadomości przemieszczających się w różne strony ludzi – w formie typograficznego prostopadłościanu.
Słowa, zdania zarówno zasłyszane w mieście jak i widoczne w instalacji często są absurdalne, pourywane, niektóre fragmenty zupełnie nieczytelne. Odbiorca postawiony jest przed wyborem/ dylematem – czy ma poddać się aktowi patrzenia/ dotykania czy czytania – a więc czy percepcja odbywa się na poziomie estetycznym czy intelektualnym. Instalacja jest zapisem tego, co w codziennym życiu dostępne jest zmysłom wzroku i słuchu, przetransponowanym na język wzroku i dotyku, którym towarzyszy tło dźwiękowe gwaru – jest otwarta na kontakt z odbiorcą.
Podkreślony został wielowymiarowy, dynamiczny aspekt typografii, wychodzący daleko poza jej pierwotną funkcjonalność. Linearność i jednokierunkowość komunikacji została przetworzona za pomocą instalacji w formę o charakterystyce wielokierunkowej. Biorąc pod uwagę jednakową wagę, jaka została przyłożona do formy i treści instalacji, można ją uznać za formę liberacką.
Instalacja została wykonana z wyciętych laserem 5 tysięcy kartonowych liter różnej wielkości, które nanizano na ponad 300 2,5 metrowych żyłek.

Projekt zrealizowany w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Młoda Polska”.

więcej: http://gwarchmar.tumblr.com

Więcej przykładów instalacji i innych działań w przestrzeni bazujących na literze: https://www.pinterest.com/atoborowicz/type-in-space/


oprac. Aleksandra Toborowicz, 2015